دیوان حافظ
سیصد غزل از حافظ شیرازی، از نخستین بیت تا تخلّص؛ برای خواندن، درنگ و بازخوانی.
نسخهٔ کاغذی
خرید آزمایشی
۲۵۰٬۰۰۰ تومان
اشعار این کتاب
۳۰۰ شعر۱۸۱بعد از این دستِ من و دامنِ آن سروِ بلند
صفحهٔ این شعربعد از این دستِ من و دامنِ آن سروِ بلند که به بالای چَمان از بُن و بیخَم بَرکَنْد
حاجتِ مطرب و مِی نیست تو بُرقَع بِگُشا که به رقص آوَرَدَم آتشِ رویت چو سپند
هیچ رویی نشود آینهٔ حجلهٔ بخت مگر آن روی که مالَند در آن سُمِّ سمند
گفتم اسرارِ غمت هر چه بُوَد گو میباش صبر از این بیش ندارم چه کنم تا کی و چند؟
مَکُش آن آهویِ مُشکینِ مرا ای صیّاد شرم از آن چشمِ سیه دار و مَبَندَش به کمند
منِ خاکی که از این در نَتَوانَم برخاست از کجا بوسه زنم بر لبِ آن قصرِ بلند؟
بازمَستان دل از آن گیسویِ مُشکین حافظ زان که دیوانه همان به که بُوَد اندر بند
۱۸۲حَسْبِ حالی نَنِوِشتی و شد ایّامی چند
صفحهٔ این شعرحَسْبِ حالی نَنِوِشتی و شد ایّامی چند مَحرمی کو که فرستم به تو پیغامی چند؟
ما بدان مقصدِ عالی نتوانیم رسید هم مگر پیش نَهَد لطفِ شما گامی چند
چون مِی از خُم به سبو رفت و گُل افکند نقاب فرصتِ عیش نگه دار و بزن جامی چند
قندِ آمیخته با گُل نه علاجِ دلِ ماست بوسهای چند برآمیز به دشنامی چند
زاهد از کوچهٔ رندان به سلامت بگذر تا خرابت نکند صحبتِ بدنامی چند
عیبِ مِی جمله چو گفتی، هنرش نیز بگو نفیِ حکمت مکن از بهرِ دلِ عامی چند
ای گدایانِ خرابات خدا یارِ شماست چشمِ اِنعام مدارید ز اَنعامی چند
پیرِ میخانه چه خوش گفت به دُردیکشِ خویش که مگو حالِ دلِ سوخته با خامی چند
حافظ از شوقِ رخِ مِهرفروغِ تو بسوخت کامگارا نظری کن سویِ ناکامی چند
۱۸۳دوش وقتِ سَحَر، از غُصّه نجاتم دادند
صفحهٔ این شعردوش وقتِ سَحَر، از غُصّه نجاتم دادند واندر آن ظلمتِ شب، آبِ حیاتم دادند
بیخود از شَعْشَعِهٔ پرتوِ ذاتم کردند باده از جامِ تَجَلّیِّ صفاتم دادند
چه مبارکسَحَری بود و چه فرخندهشبی آن شبِ قدر که این تازهبراتم دادند
بعد از این رویِ من و آینهٔ وصفِ جمال که در آن جا خبر از جلوهٔ ذاتم دادند
من اگر کامروا گشتم و خوشدل چه عجب؟ مستحق بودم و اینها به زکاتم دادند
هاتف آن روز به من مژدهٔ این دولت داد که بِدان جور و جفا صبر و ثباتم دادند
این همه شهد و شِکر کز سخنم میریزد اَجرِ صبریست کز آن شاخِ نباتم دادند
همّتِ حافظ و انفاسِ سحرخیزان بود که ز بندِ غمِ ایّام نجاتم دادند
۱۸۴دوش دیدم که ملائک درِ میخانه زدند
صفحهٔ این شعردوش دیدم که ملائک درِ میخانه زدند گِلِ آدم بسرشتَند و به پیمانه زدند
ساکنانِ حرمِ سِتر و عفافِ ملکوت با منِ راهنشین، بادهٔ مستانه زدند
آسمان بارِ امانت نتوانست کشید قرعهٔ کار به نامِ منِ دیوانه زدند
جنگِ هفتاد و دو ملت همه را عذر بِنه چون ندیدند حقیقت، رهِ افسانه زدند
شُکرِ ایزد که میانِ من و او صلح افتاد صوفیان، رقصکنان، ساغرِ شکرانه زدند
آتش آن نیست که از شعلهٔ او خندد شمع آتش آن است که در خرمنِ پروانه زدند
کس چو حافظ نَگُشاد، از رخِ اندیشه نقاب تا سرِ زلفِ سخن را، به قلم شانه زدند
۱۸۵نقدها را بُوَد آیا که عیاری گیرند؟
نقدها را بُوَد آیا که عیاری گیرند؟ تا همه صومعهداران، پی کاری گیرند مصلحتدید من، آن است که یاران، همه کار بگذارند و خم طُرّهٔ یاری گیرند خوش گرفتند حریفان، سر زلف ساقی گر فلکْشان بگذارد که قراری گیرند قُوَّتِ بازوی پرهیز به خوبان مفروش! که در این خیل، حصاری به سواری گیرند یا رب! این بچهٔ تُرکان چه دلیرند به خون که به تیر مُژه، هر لحظه، شکاری گیرند رقص بر شعر تر و نالهٔ نی خوش باشد خاصه، رقصی که در آن، دست نگاری گیرند «حافظ»! ابنایِ زمان را غم مسکینان نیست زین میان گر بتوان؛ بِهْ که کناری گیرندصفحهٔ این شعر۱۸۶گر میفروش، حاجت رندان روا کند
صفحهٔ این شعرگر میفروش، حاجت رندان روا کند ایزد، گنه ببخشد و دفع بلا کند
ساقی، به جام عدل بده باده تا گدا غیرت نیاورد، که جهان پربلا کند
حقّا کز این غمان برسد مژدهٔ امان گر سالکی، به عهد امانت، وفا کند
گر رنج پیشت آید و گر راحت ای حکیم! نسبت مکن به غیر که اینها خدا کند
در کارخانهای که ره عقل و فضل نیست فهم ضعیف رای فضولی چرا کند؟
مطرب بساز پرده که کس بیاجل نمرد وان کاو نه این ترانه سراید خطا کند
ما را که درد عشق و بلای خمار کشت یا وصل دوست یا می صافی دوا کند
جان رفت در سر می و حافظ به عشق سوخت عیسیدمی کجاست که احیای ما کند؟
۱۸۷دلا! بسوز! که سوز تو، کارها بکند
صفحهٔ این شعردلا! بسوز! که سوز تو، کارها بکند نیاز نیمشبی، دفع صد بلا بکند
عتاب یار پریچهره، عاشقانه بکش! که یک کرشمه، تلافیّ صد جفا بکند
ز ملک تا ملکوتش، حجاب بردارند هر آن که خدمت جام جهاننما بکند
طبیب عشق، مسیحا دم است و مشفق، لیک چو درد، در تو نبیند؛ که را دوا بکند؟
تو با خدای خود انداز کار و دل خوش دار! که رحم اگر نکند مدّعی، خدا بکند
ز بخت خفته ملولم، بود که بیداری به وقت فاتحهٔ صبح، یک دعا بکند؟
بسوخت حافظ و بویی به زلف یار نبرد مگر دلالت این دولتش، صبا بکند
۱۸۸مرا به رندی و عشق، آن فضول، عیب کند
صفحهٔ این شعرمرا به رندی و عشق، آن فضول، عیب کند که اعتراض بر اسرار علم غیب کند
کمال سرّ محبّت ببین، نه نقص گناه که هر که بیهنر افتد، نظر به عیب کند
ز عطر حور بهشت، آن نفس برآید بوی که خاک میکدهٔ ما، عبیر جیب کند
چُنان زَنَد رَهِ اِسْلام، غَمْزِهٔ ساقی که اجتناب ز صهبا، مگر صهیب کند
کلید گنج سعادت، قبول اهل دل است مباد آنکه در این نکته، شکّ و ریب کند!
شبان وادی ایمن، گهی رسد به مراد که چند سال، به جان، خدمت شعیب کند
ز دیده، خون بچکاند فسانهٔ حافظ چو یاد وقت زمان شباب و شیب کند
۱۸۹طایرِ دولت اَگر باز گذاری بکند
صفحهٔ این شعرطایرِ دولت اَگر باز گذاری بکند یار باز آید و با وصل، قراری بکند
دیده را دستگهِ دُرّ و گهر، گرچه نمانْد بخورد خونی و تدبیرِ نثاری بکند
دوش گفتم: «بکند لعلِ لبش، چارهٔ من؟» هاتفِ غیب، ندا داد که: «آری! بکند»
کس نیارد برِ او دم زند از قصّهٔ ما مگرش بادِ صبا گوش گذاری بکند
دادهام بازِ نظر را به تَذَرْوی پرواز بازخواند مگرش نقش و شکاری بکند
شهر خالیست ز عشّاق؛ بود کز طرفی مردی از خویش برون آید و کاری بکند
کو کریمی که ز بزم طربش، غمزدهای جرعهای درکشد و دفع خُماری بکند؟
یا وفا، یا خبرِ وصل تو، یا مرگ رقیب بود آیا که فلک، زین دو سه، کاری بکند؟
«حافظا»! گر نروی از در او، هم روزی گذری بر سرت از گوشه کناری بکند
۱۹۰کِلْکِ مُشْکینِ تو، روزی که زِ ما یاد کُنَد
صفحهٔ این شعرکِلْکِ مُشْکینِ تو، روزی که زِ ما یاد کُنَد بِبَرَد اَجْرِ دو صَد بَنْدِه کِه آزاد کُنَد
قاصِدِ مَنْزِلِ سَلْمیٰ که سَلامَت بادَش چِه شَوَد، گَر بِه سَلامی، دِلِ ما، شاد کُنَد؟
اِمْتِحان کُن! کِه بَسی گَنْجِ مُرادَت بِدَهَنْد گَر خَرابی چو مَرا، لُطْفِ تو، آباد کُنَد
یا رَب! اَنْدَر دِلِ آن خُسْروِ شیرین اَنْداز کِه بِه رَحْمَت، گُذَری بَر سَرِ فَرْهاد کُنَد!
شاه را بِهْ بُوَد اَز طاعَتِ صَدسالِه و زُهْد قَدْرِ یک ساعَتِه عُمْری کِه دَر او، داد کُنَد
حالیا، عِشْوِهٔ نازِ تو، زِ بُنْیادَم بُرْد تا دِگَربارِه، حَکیمانِه، چِه بُنْیاد کُنَد
گوهَرِ پاکِ تو از مِدْحَتِ ما مُسْتَغْنیست فِکْرِ مَشّاطِه، چِه با حُسْنِ خُداداد کُنَد؟
رَه نَبُرْدیم بِه مَقْصودِ خود اَنْدَر شیراز خُرَّم آن روز که «حافِظ»، رَهِ بَغْداد کُنَد
۱۹۱آن، کیست کز روی کَرَم، با ما وفاداری کند؟
آن، کیست کز روی کَرَم، با ما وفاداری کند؟ بر جای بدکاری چو من، یک دم نکوکاری کند؟ اول، بِه بانگِ نای و نی، آرد به دل، پیغام وی وآنگه به یک پیمانه می، با من وفاداری کند دلبر که جان فرسود از او، کام دلم نگْشود از او نومید نتْوان بود از او، باشد که دلداری کند گفتم: «گره نگْشودهام، زان طُرّه تا من بودهام» گفتا: «مَنَش فرمودهام، تا با تو طَرّاری کند» پشمینهپوش تندخو، از عشق نشنیدهست بو با مستیاش، رمزی بگو! تا تَرکِ هشیاری کند چون من گدای بینشان، مشکل بود یاری چُنان سلطان کجا عیشِ نهان، با رندِ بازاری کند؟ زآن طُرّهٔ پرپیچ و خم، سهل است اگر بینم ستم از بند و زنجیرش چه غم، هر کس که عیّاری کند؟ شد لشکر غم بیعدد، از بخت میخواهم مدد تا فخرِ دین عبدالصّمد، باشد که غمخواری کند با چشم پر نیرنگ او، «حافظ»! مکن آهنگ او! کآن طُرِّهٔ شبرنگِ او، بسیار طرّاری کندصفحهٔ این شعر۱۹۲سروِ چَمانِ من چرا میلِ چمن نمیکند؟
صفحهٔ این شعرسروِ چَمانِ من چرا میلِ چمن نمیکند؟ همدمِ گل نمیشود، یادِ سَمَن نمیکند
دی گِلِهای ز طُرِّهاش، کردم و از سرِ فُسوس گفت که «این سیاهکج، گوش به من نمیکند»
تا دلِ هرزهگَردِ من، رفت به چینِ زلفِ او زان سفرِ درازِ خود، عزمِ وطن نمیکند
پیشِ کمانِ ابرویش، لابه همی کنم ولی گوش کشیده است از آن، گوش به من نمیکند
با همه عطفِ دامنت، آیدم از صبا عجب کز گذرِ تو، خاک را، مُشکِ خُتَن نمیکند
چون ز نسیم میشود، زلفِ بنفشه پُرشِکَن وه که دلم چه یاد از آن، عهدشکن نمیکند
دل به امیدِ رویِ او، همدمِ جان نمیشود جان به هوایِ کویِ او، خدمتِ تن نمیکند
ساقیِ سیمساقِ من، گر همه دُرد میدهد کیست که تن چو جامِ مِی، جمله دهن نمیکند؟
دستخوشِ جفا مَکُن، آبِ رُخَم که فیضِ ابر بیمددِ سِرشکِ من، دُرِ عَدَن نمیکند
کُشتهٔ غمزهٔ تو شد، حافظِ ناشنیدهپند تیغ سزاست هر که را، دَرد، سخن نمیکند
۱۹۳در نظربازی ما، بیخبران، حیرانند
در نظربازی ما، بیخبران، حیرانند من، چنینم که نمودم؛ دگر ایشان دانند عاقلان، نقطهٔ پرگار وجودند ولی عشق داند که در این دایره، سرگردانند جلوهگاه رخ او، دیدهٔ من، تنها نیست ماه و خورشید، همین آینه میگردانند عهد ما با لب شیریندهنان بست خدا ما، همه، بنده و این قوم، خداوندانند مفلسانیم و هوای می و مطرب داریم آه اگر خرقهٔ پشمین به گرو نستانند! وصل خورشید به شبپرّهٔ اعمیٰ نرسد که در آن آینه، صاحبنظران، حیرانند لاف عشق و گِله از یار؟ زهی لاف دروغ! عشقبازانِ چُنین، مستحقِ هجرانند مگرم چشم سیاه تو بیاموزد کار ورنه مستوری و مستی، همهکس نتْوانند گر به نُزهتگهِ ارواح بَرَد بویِ تو، باد عقل و جان، گوهر هستی به نثار افشانند زاهد ار رندیِ «حافظ» نکند فهم، چه شد؟ دیو بگریزد از آن قوم که قرآن خوانند گر شوند آگه از اندیشهٔ ما، مغبَچگان بعد از این، خرقهٔ صوفی به گرو نستانندصفحهٔ این شعر۱۹۴سَمَنبویان، غُبارِ غَم چو بِنْشینَنْد؛ بِنْشانَنْد
صفحهٔ این شعرسَمَنبویان، غُبارِ غَم چو بِنْشینَنْد؛ بِنْشانَنْد پَریرویان، قَرار از دِل چو بِسْتیزَنْد؛ بِسْتانَنْد
بِه فِتْراکِ جَفا، دِلها چو بَربَنْدَنْد؛ بَربَنْدَنْد زِ زُلْفِ عَنْبَرین، جانها چو بُگشایَنْد؛ بِفْشانَنْد
بِه عُمْری، یِک نَفَس با ما چو بِنْشینَنْد؛ بَرخیزَنْد نَهالِ شوق در خاطِر چو بَرخیزَنْد، بِنْشانَنْد
سِرِشْکِ گوشِهگیران را چو دَریابَنْد، دُر یابَنٔد رُخِ مِهْر از سَحَرخیزان نَگَردانَنْد، اَگَر دانند
زِ چَشْمَم، لَعْلِ رُمّانی چو میخَنْدَنْد، میبارَنْد زِ رویَم، رازِ پِنْهانی چو میبینَنْد؛ میخوانَنْد
دَوایِ دَرْدِ عاشِق را کسی کاو سَهْل پِنْدارَد زِ فِکْر، آنان کِه دَر تَدْبیر درمانند، در مانند
چو مَنْصور از مُراد آنان که بردارند، بر دارند بدین درگاه، «حافِظ» را چو میخوانَنْد؛ میرانَنْد
دَر این حَضْرَت چو مُشْتاقان نیاز آرَنْد، ناز آرَنْد کِه با این دَرْد اگر دربند درمانند، در مانند
۱۹۵غُلَامِ نَرْگِسِ مَسْتِ تو، تاجداراناَنْد
صفحهٔ این شعرغُلَامِ نَرْگِسِ مَسْتِ تو، تاجداراناَنْد خَرابِ بادِهٔ لَعْلِ تو، هوشیاراناَنْد
تو را صَبا و مَرا آبِ دیدِه شُد غَمّاز وَگَرنَه عاشِق و مَعْشوق، رازداراناَنْد
زِ زیرِ زُلْفِ دوتا چون گُذَر کُنی، بِنْگر کِه اَز یَمین و یَسارت چِه سوگواراناَنْد!
گُذار کُن چو صَبا بَر بَنَفْشِهزار! و بِبین کِه اَز تَطاوُلِ زُلْفَت چِه بیقَراراناَنْد!
نَصیبِ ماست بِهِشْت، اِی خُداشِناس! بُرو! کِه مُستَحَقِّ کِرامَت، گُناهکاراناَنْد
نَه مَن بر آن گُلِ عارِض، غَزَلسُرایم و بَس که عَنْدَلیبِ تو اَز هَر طَرَف، هزاراناَنْد
تو دَسْتگیر شو! اِی خِضْرِ پِیخُجَسْتِه! کِه مَن پیادِه میرَوَم و هَمْرَهان، سَواراناَنْد
بیا به مِیکَدِه! و چِهْرِه، اَرغَوانی کُن! مَرو بِه صومَعِه کآنجا سیاهکاراناَنْد!
خَلاصِ «حافِظ» از آن زُلْفِ تابدار مَباد! کِه بَسْتِگانِ کَمَنْدِ تو، رَسْتگاراناَنْد
۱۹۶آنان که خاک را به نظر کیمیا کنند
صفحهٔ این شعرآنان که خاک را به نظر کیمیا کنند آیا بُوَد که گوشهٔ چشمی به ما کنند
دَردَم نهفته بِه ز طبیبانِ مدعی باشد که از خزانهٔ غیبم دوا کنند
معشوق چون نقاب ز رخ درنمیکشد هر کس حکایتی به تَصوّر چرا کنند؟
چون حُسنِ عاقبت نه به رندی و زاهدیست آن بِه که کارِ خود به عنایت رها کنند
بی معرفت مباش که در منیزیدِ عشق اهلِ نظر معامله با آشنا کنند
حالی درونِ پرده بسی فتنه میرود تا آن زمان که پرده برافتد چهها کنند
گر سنگ از این حدیث بنالد عجب مدار صاحبدلان حکایتِ دل خوش ادا کنند
مِی خور که صد گناه ز اغیار در حجاب بهتر ز طاعتی که به روی و ریا کنند
پیراهنی که آید از او بویِ یوسفم ترسم برادران غَیورش قَبا کنند
بگذر به کویِ میکده تا زُمرِهٔ حضور اوقاتِ خود ز بهر تو صرفِ دعا کنند
پنهان ز حاسدان به خودم خوان که مُنعِمان خیرِ نهان برایِ رضایِ خدا کنند
حافظ دوامِ وصل میسر نمیشود شاهان کم التفات به حالِ گدا کنند
۱۹۷شاهدان گر دلبری زین سان کنند
صفحهٔ این شعرشاهدان گر دلبری زین سان کنند زاهدان را رخنه در ایمان کنند
هر کجا آن شاخِ نرگس بِشْکُفد گُلرُخانَش دیده نرگسدان کنند
ای جوانِ سَروقَد! گویی بِبَر پیش از آن کز قامتت چوگان کنند
عاشقان را بر سرِ خود حُکم نیست هر چه فرمانِ تو باشد آن کنند
پیشِ چشمم کمتر است از قطرهای این حکایتها که از طوفان کنند
یارِ ما چون گیرد آغازِ سَماع قُدسیان بر عرش دستافشان کنند
مردمِ چشمم به خون آغشته شد در کجا این ظلم بر انسان کنند؟
خوش برآ با غصه، ای دل! کاَهلِ راز عیشِ خوش در بوتهٔ هجران کنند
سر مکش حافظ ز آهِ نیمشب تا چو صبحت، آینه رخشان کنند
۱۹۸گفتم کِی ام دهان و لبت کامران کنند؟
صفحهٔ این شعرگفتم کِی ام دهان و لبت کامران کنند؟ گفتا به چشم هر چه تو گویی چُنان کنند
گفتم خَراجِ مصر طلب میکند لبت گفتا در این معامله کمتر زیان کنند
گفتم به نقطهٔ دهنت خود که بُرد راه؟ گفت این حکایتیست که با نکتهدان کنند
گفتم صَنمپَرست مشو با صَمَد نشین گفتا به کویِ عشق هم این و هم آن کنند
گفتم هوایِ میکده غم میبَرَد ز دل گفتا خوش آن کَسان که دلی شادمان کنند
گفتم شراب و خِرقه نه آیینِ مذهب است گفت این عمل به مذهبِ پیرِ مغان کنند
گفتم ز لَعلِ نوشْلبان پیر را چه سود؟ گفتا به بوسهٔ شِکَرینَش جوان کنند
گفتم که خواجه کِی به سرِ حجله میرود؟ گفت آن زمان که مشتری و مَه قِران کنند
گفتم دعایِ دولت او وِردِ حافظ است گفت این دعا ملایکِ هفت آسمان کنند
۱۹۹واعظان کاین جلوه در محراب و منبر میکنند
صفحهٔ این شعرواعظان کاین جلوه در محراب و منبر میکنند چون به خلوت میروند آن کارِ دیگر میکنند!
مشکلی دارم، زِ دانشمندِ مجلس بازپرس توبهفرمایان، چرا خود توبه کمتر میکنند؟
گوییا باور نمیدارند روزِ داوری کاین همه قَلب و دَغَل در کارِ داور میکنند
یا رب این نُودولَتان را با خَرِ خودْشان نشان کاین همه ناز از غلامِ تُرک و اَسْتَر میکنند
ای گدای خانِقَه، بَرْجَه که در دِیرِ مُغان میدهند آبی و دلها را توانگر میکنند
حُسنِ بیپایان او، چندان که عاشق میکُشد زمرهٔ دیگر به عشق از غیب سَر بَر میکنند
بر درِ میخانهٔ عشق ای مَلَک، تسبیح گوی کاَندر آنجا، طینَتِ آدم مُخَمَّر میکنند
صبحدم از عرش میآمد خروشی، عقل گفت «قُدسیان گویی که شعرِ حافظ از بَر میکنند»
۲۰۰دانی که چنگ و عود چه تَقریر میکنند؟
صفحهٔ این شعردانی که چنگ و عود چه تَقریر میکنند؟ پنهان خورید باده که تَعزیر میکنند
ناموسِ عشق و رونقِ عُشّاق میبَرند عیبِ جوان و سرزنشِ پیر میکنند
جز قلبِ تیره هیچ نشد حاصل و هنوز باطل در این خیال که اِکسیر میکنند
گویند رمزِ عشق مگویید و مشنوید مشکل حکایتیست که تَقریر میکنند
ما از برونِ در شده مغرورِ صد فریب تا خود درونِ پرده چه تدبیر میکنند
تشویشِ وقتِ پیرِ مغان میدهند باز این سالِکان نگر که چه با پیر میکنند
صد مُلکِ دل به نیم نظر میتوان خرید خوبان در این معامله تقصیر میکنند
قومی به جِدّ و جهد نهادند وصلِ دوست قومی دگر حواله به تقدیر میکنند
فِیالجُمله اعتماد مکُن بر ثباتِ دهر کـاین کارخانهایست که تغییر میکنند
مِی خور که شیخ و حافظ و مفتی و محتسب چون نیک بنگری همه تزویر میکنند
۲۰۱شرابِ بیغَش و ساقیِّ خوش دو دامِ رهند
صفحهٔ این شعرشرابِ بیغَش و ساقیِّ خوش دو دامِ رهند که زیرکانِ جهان از کمندشان نَرَهَند
من ار چه عاشقم و رند و مست و نامه سیاه هزار شُکر که یارانِ شهر بیگنهند
جفا نه پیشهٔ درویشیَست و راهرُوی بیار باده که این سالکان نَه مردِ رهند
مَبین حقیر، گدایانِ عشق را کاین قوم شَهانِ بی کمر و خسروانِ بی کُلَهند
به هوش باش که هنگامِ بادِ اِستغنا هزار خرمنِ طاعت به نیمْ جو ننهند
مَکُن که کوکبهٔ دلبری شکسته شود چو بندگان بِگُریزند و چاکران بِجَهَند
غلامِ همَّتِ دُردی کشانِ یک رنگم نه آن گروه که اَزْرَق لباس و دل سیَهَند
قدم مَنِه به خرابات جز به شرطِ ادب که سالکانِ درش محرمانِ پادشهند
جنابِ عشق بلند است همّتی حافظ که عاشقان، رَه بیهمّتان به خود ندهند
۲۰۲بُوَد آیا که درِ میکدهها بگشایند؟
صفحهٔ این شعربُوَد آیا که درِ میکدهها بگشایند؟ گره از کارِ فروبستهٔ ما بگشایند؟
اگر از بهرِ دلِ زاهدِ خودبین بستند دل قوی دار که از بهرِ خدا بگشایند
به صفایِ دلِ رندانِ صَبوحیزدگان بس درِ بسته به مِفْتاحِ دعا بگشایند
نامهٔ تَعزیَتِ دختر رَز بِنْویسید تا همه مُغبَچِگان زلفِ دوتا بگشایند
گیسوی چنگ بِبُرّید به مرگِ مِیِ ناب تا حریفان همه خون از مژهها بگشایند
درِ میخانه ببستند خدایا مپسند که درِ خانهٔ تزویر و ریا بگشایند
حافظ این خرقه که داری تو ببینی فردا که چه زُنّار ز زیرش به دَغا بگشایند
۲۰۳سالها دفترِ ما در گرو صَهبا بود
صفحهٔ این شعرسالها دفترِ ما در گرو صَهبا بود رونقِ میکده از درس و دعایِ ما بود
نیکیِ پیرِ مغان بین که چو ما بدمستان هر چه کردیم به چشمِ کَرَمَش زیبا بود
دفترِ دانش ما جمله بشویید به مِی که فلک دیدم و در قصدِ دلِ دانا بود
از بتان آن طلب ار حسن شناسی ای دل کاین کسی گفت که در علمِ نظر بینا بود
دل چو پرگار به هر سو دَوَرانی میکرد و اندر آن دایره سرگشتهٔ پابرجا بود
مُطرب از دَردِ محبت عملی میپرداخت که حکیمانِ جهان را مژه خون پالا بود
میشکفتم ز طرب زان که چو گُل بر لبِ جوی بر سرم سایهٔ آن سروِ سَهی بالا بود
پیرِ گلرنگِ من اندر حقِ اَزْرَقپوشان رخصتِ خُبث نداد ار نه حکایتها بود
قلبِ اندودهٔ حافظ بَرِ او خرج نشد کاین مُعامِل به همه عیبِ نهان بینا بود
۲۰۴یاد باد آن که نَهانَت نظری با ما بود
صفحهٔ این شعریاد باد آن که نَهانَت نظری با ما بود رَقَمِ مِهرِ تو بر چهرهٔ ما پیدا بود
یاد باد آن که چو چَشمت به عِتابم میکُشت مُعْجِزِ عیسَویَت در لبِ شِکَّرخا بود
یاد باد آن که صَبوحی زده در مجلسِ انس جز من و یار نبودیم و خدا با ما بود
یاد باد آن که رُخَت شمعِ طَرَب میافروخت وین دلِ سوخته پروانهٔ ناپروا بود
یاد باد آن که در آن بزمگَهِ خُلق و ادب آن که او خندهٔ مستانه زدی صَهبا بود
یاد باد آن که چو یاقوتِ قدح خنده زدی در میانِ من و لعلِ تو حکایتها بود
یاد باد آن که نگارم چو کمر بَربَستی در رکابش مَهِ نو پیکِ جهانپیما بود
یاد باد آن که خراباتنشین بودم و مست وآنچه در مسجدم امروز کم است آنجا بود
یاد باد آن که به اصلاحِ شما میشد راست نظمِ هر گوهرِ ناسُفته که حافظ را بود
۲۰۵تا ز میخانه و مِی نام و نشان خواهد بود
صفحهٔ این شعرتا ز میخانه و مِی نام و نشان خواهد بود سرِ ما خاکِ رَهِ پیرِ مُغان خواهد بود
حلقهٔ پیرِ مغان از ازلم در گوش است بر همانیم که بودیم و همان خواهد بود
بر سرِ تربتِ ما چون گذری همّت خواه که زیارتگَهِ رِندانِ جهان خواهد بود
برو ای زاهدِ خودبین که ز چشمِ من و تو رازِ این پرده نهان است و نهان خواهد بود
تُرکِ عاشقکُشِ من مست برون رفت امروز تا دگر خونِ که از دیده روان خواهد بود
چشمم آن دَم که ز شوقِ تو نَهَد سر به لَحَد تا دَمِ صبحِ قیامت نگران خواهد بود
بختِ حافظ گر از این گونه مدد خواهد کرد زلفِ معشوقه به دستِ دگران خواهد بود
۲۰۶پیش از اینَت بیش از این اندیشهٔ عُشّاق بود
صفحهٔ این شعرپیش از اینَت بیش از این اندیشهٔ عُشّاق بود مِهرورزیِ تو با ما شُهرهٔ آفاق بود
یاد باد آن صحبتِ شبها که با نوشین لبان بحثِ سِرِّ عشق و ذکرِ حلقهٔ عُشّاق بود
پیش از این کاین سقفِ سبز و طاقِ مینا بَرکِشند مَنظَرِ چشمِ مرا ابرویِ جانان طاق بود
از دَمِ صبحِ ازل تا آخرِ شامِ ابد دوستی و مِهر بر یک عهد و یک میثاق بود
سایهٔ معشوق اگر افتاد بر عاشق چه شد؟ ما به او محتاج بودیم او به ما مشتاق بود
حُسنِ مَه رویانِ مجلس گرچه دل میبُرد و دین بحثِ ما در لطفِ طبع و خوبیِ اخلاق بود
بر درِ شاهم گدایی نکتهای در کار کرد گفت بر هر خوان که بِنْشَستَم خدا رزّاق بود
رشتهٔ تسبیح اگر بُگْسَست معذورم بدار دستم اندر دامنِ ساقیِ سیمین ساق بود
در شبِ قدر ار صَبوحی کردهام، عیبم مکن سرخوش آمد یار و جامی بر کنارِ طاق بود
شعرِ حافظ در زمانِ آدم اندر باغِ خُلد دفترِ نسرین و گُل را زینتِ اوراق بود
۲۰۷یاد باد آن که سرِ کویِ توام منزل بود
صفحهٔ این شعریاد باد آن که سرِ کویِ توام منزل بود دیده را روشنی از خاکِ درت حاصل بود
راست چون سوسن و گل از اثرِ صحبتِ پاک بر زبان بود مرا آنچه تو را در دل بود
دل چو از پیرِ خِرَد نَقلِ مَعانی میکرد عشق میگفت به شرح آنچه بر او مشکل بود
آه از آن جور و تَطاول که در این دامگَه است آه از آن سوز و نیازی که در آن محفل بود
در دلم بود که بیدوست نباشم هرگز چه توان کرد؟ که سعیِ من و دل باطل بود
دوش بر یادِ حریفان به خرابات شدم خُمِ مِی دیدم، خون در دل و پا در گل بود
بس بِگَشتَم که بپرسم سببِ دردِ فِراق مفتیِ عقل در این مسأله لایَعْقِل بود
راستی خاتمِ فیروزهٔ بواسحاقی خوش درخشید ولی دولتِ مُستَعجِل بود
دیدی آن قهقههٔ کبکِ خِرامان حافظ؟ که ز سرپنجهٔ شاهینِ قضا غافل بود
۲۰۸خستگان را چو طلب باشد و قُوَّت نَبُوَد
صفحهٔ این شعرخستگان را چو طلب باشد و قُوَّت نَبُوَد گر تو بیداد کنی شرطِ مُروَّت نَبُوَد
ما جفا از تو ندیدیم و تو خود نَپْسَندی آنچه در مذهبِ اربابِ طریقت نبود
خیره آن دیده که آبش نَبَرَد گریهٔ عشق تیره آن دل که در او شمعِ محبت نبود
دولت از مرغِ همایون طلب و سایهٔ او زان که با زاغ و زَغَن شَهپَرِ دولت نبود
گر مدد خواستم از پیرِ مُغان عیب مکن شیخ ما گفت که در صومعه همّت نبود
چون طهارت نَبُوَد کعبه و بتخانه یکیست نَبُوَد خیر در آن خانه که عصمت نبود
حافظا علم و ادب ورز که در مجلسِ شاه هر که را نیست ادب لایقِ صحبت نبود
۲۰۹قتلِ این خسته به شمشیرِ تو تقدیر نبود
صفحهٔ این شعرقتلِ این خسته به شمشیرِ تو تقدیر نبود ور نه هیچ از دلِ بیرحمِ تو تقصیر نبود
منِ دیوانه چو زلفِ تو رها میکردم هیچ لایقترم از حلقهٔ زنجیر نبود
یا رب این آینهٔ حُسن چه جوهر دارد؟ که در او آهِ مرا قُوَّتِ تأثیر نبود
سر ز حسرت به درِ میکدهها بَرکردم چون شناسایِ تو در صومعه یک پیر نبود
نازنینتر ز قَدَت در چمنِ ناز نَرُست خوشتر از نقشِ تو در عالمِ تصویر نبود
تا مگر همچو صبا باز به کویِ تو رَسَم حاصلم دوش به جز نالهٔ شبگیر نبود
آن کشیدم ز تو ای آتشِ هجران که چو شمع جز فنای خودم از دستِ تو تدبیر نبود
آیتی بود عذابْ اَنْدُهِ حافظ بی تو که بَرِ هیچ کَسَش حاجتِ تفسیر نبود
۲۱۰دوش در حلقهٔ ما قصّهٔ گیسویِ تو بود
صفحهٔ این شعردوش در حلقهٔ ما قصّهٔ گیسویِ تو بود تا دلِ شب سخن از سلسلهٔ مویِ تو بود
دل که از ناوَکِ مژگانِ تو در خون میگشت باز مشتاقِ کمانخانهٔ ابرویِ تو بود
هم عَفَاالله صبا کز تو پیامی میداد ور نه در کس نرسیدیم که از کویِ تو بود
عالَم از شور و شرِ عشق خبر هیچ نداشت فتنهانگیزِ جهان غمزهٔ جادویِ تو بود
منِ سرگشته هم از اهلِ سلامت بودم دامِ راهم شِکَنِ طُرِّهٔ هندویِ تو بود
بگشا بندِ قبا تا بگشاید دلِ من که گشادی که مرا بود ز پهلویِ تو بود
به وفایِ تو که بر تربتِ حافظ بگذر کز جهان میشد و در آرزویِ رویِ تو بود
دربارهٔ کتاب
حافظ از باغ، باده و دیدار میگوید و در همان غزل، رسم زمانه را به پرسش میگیرد. این گزیده، سیصد غزل از دیوان او را بر پایهٔ متن گنجور گرد میآورد.
متن غزلها از گنجور برگرفته شده است. طراحی جلد برای این گزیدهٔ نمایشی انجام شده است.
- نوبت چاپ
- گزیدهٔ دیجیتال
- نوع جلد
- جلد نرم
دیدگاهها
هنوز دیدگاهی برای این صفحه منتشر نشده است.